Kona-koffie—’n Genot vir die fynproewer
Deur Ontwaak!-medewerker in Hawaii
BESOEKERS aan die Kona-streek van die Groot Eiland van Hawaii het die geleentheid om van die beste koffie ter wêreld te proe—Kona-koffie, wat oor die algemeen as ’n genot vir die fynproewer beskou word!
In die mauka- (berg) streek, met sy smal, kronkelende paaie, sien ’n mens hektaar op hektaar koffieplante teen die berghange. Die blink blare is ’n lus vir die oog, en op sekere tye van die jaar vul die geur van lieflike, fyn wit bloeisels die lug. Hierdie bloeisels word uiteindelik koffiebessies, of kersies, soos die koffieboere en verwerkers dit noem.
Meer as 600 groot en klein familieplase lê langs mekaar, en party word al geslagte lank deur ouers aan kinders nagelaat! Die Groot Eiland-koffiegordel is ’n uitgestrekte gebied, omtrent 1,5 kilometer breed en sowat 50 kilometer lank. Dit lê teen die hange van twee ou vulkane, Hualalai en Mauna Loa. Koffie aard die beste op hoogtes van 150 tot 750 meter.
Beroemde vakansieoorde, supermarkte, plaaswinkeltjies en plattelandse padkafees in Hawaii bied almal ’n heerlike brousel van hierdie koffie aan. Mense wat baie koffie drink, geniet dié koffie se ryk aroma en aangename, volronde smaak. Maar hoe het koffieverbouing in hierdie voormalige monargie gevestig geraak, en hoe het dit tot ’n multimiljoenrandbedryf ontwikkel?
Die algemene mening is dat Francisco de Paula Marín, ’n geneesheer en helper van koning Kamehameha I, in 1813 koffie ingevoer en op die eiland Oahu geplant het. Daarna, omstreeks 1828, is steggies van die plante op Oahu na die Kona-streek van die Groot Eiland gebring. Hierdie steggies was ’n variëteit van die koffiesoort wat as arabica bekend staan, dieselfde soort wat nog steeds in Kona gekweek word. Teen die 1830’s was koffie goed gevestig in Kona en is dit kommersieel bemark.
Waarom koffie goed aard in die Kona-streek
Hoewel dit botanies as ’n bos of ’n struik geklassifiseer word, kan die koffieplant (1) tot 10 meter hoog word. Gevolglik noem baie mense dit ’n boom. Die geografiese eienskappe van die Kona-streek maak dit ideaal vir die verbouing van koffie. Die rede hiervoor is dat die passaatwinde van oos van die eiland af kom. Hierdie winde waai teen die oostelike hange van Mauna Loa, wat tot ’n hoogte van meer as 4 000 meter styg, en word uiteindelik sagte briese. Dit waai dan oor die berg na Kona, saggies genoeg sodat die delikate koffiebloeisels nie beskadig word nie.
Die Kona-hange is baie sonnig, en smiddags raak dit dikwels bewolk, wat skadu en beskerming teen te veel son gee. Hierdie wolke help dan verder deur smiddags genoeg sagte reën te voorsien om die koffieplante goed nat te maak. Omdat die temperature dwarsdeur die jaar gematig is, is daar geen gevaar van ryp nie.
Insameling en verwerking van die oes
Hoe lank neem dit vandat ’n plantjie geplant is totdat die koffie vir kommersiële doeleindes geoes kan word? Gewoonlik moet ten minste drie jaar verloop voordat ’n koffieboom goed begin dra. Koffiebloeisels verskyn etlike kere gedurende die jaar. ’n Tipiese koffieboer moet die boord dus tot agt keer gedurende die jaar met die hand oes!
Die kersie, ’n helderrooi vlesige vrug, het gewoonlik twee sade, of koffiebone. Omdat die bone omhul word deur ’n dun vlies wat perkament genoem word, moet die kersies verwerk word om die vlees en die perkament (2) te verwyder. Die weekproses (3) en die droogproses (4) volg, en die verwerking maak dat die eindproduk aansienlik minder is. Afhangende van die kwaliteit van die koffie, kan dit tot agt sakke kersies neem om net een sak geroosterde koffie te produseer.
Die roosterproses (5) van die koffiebone is op sigself ’n kuns, wat nie net goeie toerusting vereis nie, maar ook heelwat vaardigheid. Hoe lank die koffie gerooster word, hang van ’n hele paar faktore af, onder meer vogtigheid, gewig, graad, kwaliteit van die bone, die gewenste donkerheid van die bone en die weerstoestande.
Baie van die Groot Eiland se koffieplase en meulens maak van moderne bemarkingstegnieke gebruik. Hulle nooi die publiek om deur die plaas te toer, die verwerkingsproses te sien en Kona-koffie te proe. Kleurvolle padtekens en pragtige ou koffiemeule is nog steeds oral te sien, sowel as interessante koffiehuise en hotelle uit ’n vergange tyd. Almal bied natuurlik Kona-koffie aan!
Die mak donkies, wat as Kona-nagtegale bekend staan omdat hulle so hard balk, is vroeër gebruik om die koffiesakke te vervoer. Hulle is deur die militêre jeep vervang, wat ook uiteindelik in onbruik geraak het. Maar herinneringe aan al twee bestaan nog steeds—die donkies kom in die natuur voor en word beskerm, en die jeeps staan nog steeds in boere se agterplase en roes stilletjies weg.
Ontwikkeling van die fynproewersmark
Kona-koffie is baie jare lank merendeels met ander koffies van laer gehalte vermeng en is só bemark. In die middel-1950’s het daar egter ’n belangrike verandering plaasgevind. Die wêreld se koffiepryse was goed en die produksie per hektaar van Kona-koffie taamlik hoog. Tydens vergaderinge met die Universiteit van Hawaii se Voorligtingsdiens is boere aangemoedig om meer koffie te verbou, en boere, verwerkers, navorsers en voorligtingsbeamptes het kennis in verband met koffieverbouing uitgeruil.
Die resultate was bevredigend. Sedert 1970 word Kona-koffie nie meer hoofsaaklik met ander koffies van laer gehalte vermeng nie, maar word dit plaaslik sowel as internasionaal as ’n spesialiteitsitem vir fynproewers bemark. Dít het die prys al hoe hoër laat styg. Internasionale goedere-ooreenkomste het ook gehelp deur koffiepryse redelik stabiel te hou en groot prysskommelinge te voorkom. Die beskerming van die naam “Kona-koffie” het ook gehelp om die produk te bemark, en baie koffieboere maak nou ’n wins deur hulle koffie op die Internet te bemark.
Kona-koffiefees
Deesdae nooi die jaarlikse Kona-koffiekultuurfees almal uit om aan ’n groot koffiefees deel te neem. Daar is resepwedstryde, ’n gholftoernooi en baie ander items op die program. ’n Vername kenmerk van die fees is die koffiekompetisie, waartydens kenners koffiebrousels proe en beoordeel. Mededinging is skerp, want die gesogte toekennings kan beteken dat die wenner se verkope aansienlik sal styg.
Hier is die fees se resep vir “’n volmaakte koppie Kona-koffie”: “Die beste broumetode is om ’n outomatiese drupstelsel met ’n papierfilter te gebruik. Gebruik vars, koue water. Voeg een eetlepel Kona-koffie by elke [180 milliliter] water. Vir die beste geur, hou die koffiebrousel warm en drink dit binne een uur.”
Gaan jy dit probeer? Indien wel, sal jy drink wat volgens baie die beste koffie ter wêreld is—Kona-koffie—waarlik ’n genot vir die fynproewer!
[Kaart op bladsy 25]
(Sien publikasie vir oorspronklike teksuitleg)
Kona
[Erkenning]
Kaart: Mountain High Maps® Copyright © 1997 Digital Wisdom, Inc.
[Prent op bladsy 25]
Kona-streek
[Prent op bladsy 25]
Bloeisels van ’n koffieplant
[Prente op bladsy 26]
Kersie
[Prente op bladsy 26]
Bone
[Prente op bladsy 26]
Perkament verwyder
[Prente op bladsy 26]
Gerooster