უთანასწორობის ფართოდ გავრცელებული სენი
„ჩვენი აზრით, თავისთავად ცხადია, რომ ყველა ადამიანი თანასწორუფლებიანად არის შექმნილი და რომ შემოქმედმა მათ უბოძა გარკვეული ხელშეუვალი უფლებები — ცხოვრებაზე, თავისუფლებაზე, ბედნიერებისკენ სწრაფვაზე“ (1776 წელს აშშ-ს მიერ მიღებული დამოუკიდებლობის დეკლარაცია).
„ყველა ადამიანი თავისუფალი და თანასწორუფლებიანი იბადება“ (1789 წელს დამფუძნებელი კრების მიერ მიღებული ადამიანისა და მოქალაქის უფლებათა დეკლარაცია).
„ყველა ადამიანი თავისუფალი და ღირსებებითა და უფლებებით თანასწორი იბადება“ (1948 წელს გაეროს გენერალური ასამბლეის მიერ მიღებული ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაცია).
უეჭველია, ყველა ადამიანში დევს თანასწორუფლებიანობის სურვილი. მაგრამ, სამწუხაროდ, ფაქტი, რომ ამის გამეორება ასე ხშირად არის საჭირო, იმაზე მეტყველებს, რომ კაცობრიობა დღემდე განიცდის მის უქონლობას.
შეუძლია ვინმეს თქვას, რომ დღეს, მეოცე საუკუნის დასასრულს, მდგომარეობა გაუმჯობესდა? არიან შეერთებული შტატების, საფრანგეთის ან გაეროში შემავალი ნებისმიერი 185 ქვეყნის მოქალაქეები თანასწორუფლებიანები, როგორებიც ისინი დაიბადნენ?
მიუხედავად იმისა, რომ აზრი ადამიანების თანასწორუფლებიანობის შესახებ „თავისთავად ცხადი“ უნდა იყოს, უფლებები „სიცოცხლეზე, თავისუფლებასა და ბედნიერებისკენ სწრაფვაზე“ ყველას ერთნაირად როდი აქვს. მაგალითად, სიცოცხლესთან დაკავშირებით რომელ თანასწორუფლებიანობაზეა საუბარი, როდესაც აფრიკელ ბავშვის ექიმს 2 569 პაციენტი ჰყავს, მაშინ როცა ერთ ევროპელ ბავშვის ექიმს მხოლოდ — 289? ან რომელ თავისუფლებისა და ბედნიერებისკენ სწრაფვის უფლებებზეა საუბარი, როდესაც ინდოეთში ბიჭების ერთი მესამედი და გოგონების ორი მესამედი განათლების მიღების გარეშე იზრდება. ისეთ ქვეყნებში კი, როგორიც არის იაპონია, გერმანია, დიდი ბრიტანეთი განათლების მიღების საშუალება, ფაქტობრივად, თითოეულ ბავშვს აქვს?
ერთნაირი „ღირსებები და უფლებები“ აქვთ ცენტრალური ამერიკისა და საფრანგეთის მცხოვრებთ, თუ ცენტრალურ ამერიკაში ერთი ადამიანის თვიური შემოსავალი 1 380 დოლარია, საფრანგეთში კი —24 990 დოლარი? რომელი თანასწორუფლებიანობით სარგებლობს აფრიკელი ახალშობილი გოგონა, რომლის სიცოცხლის ხანგრძლივობაც დაახლოებით 56 წელიწადს დაითვლის, მაშინ როცა ჩრდილოეთ ამერიკელი ახალშობილი გოგონა დაახლოებით 79 წელი გაიხარებს სიცოცხლით?
უთანასწორობას მრავალი მხარე აქვს და მათგან თითოეული შეურაცხმყოფელია; ცხოვრების დონესთან, ჯანმრთელობაზე ზრუნვის შესაძლებლობასთან და განათლებასთან დაკავშირებული უთანასწორობა მხოლოდ ზოგი მათგანია. ზოგჯერ პოლიტიკური, რასობრივი და რელიგიური სხვაობა მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ვინმეს ღირსებისა და თავისუფლების დაკარგვაში. თანასწორუფლებიანობაზე ბევრი საუბრების მიუხედავად, უთანასწორობით აღსავსე ქვეყნიერებაში ვცხოვრობთ. უთანასწორობა, როგორც „ფართოდ გავრცელებული და ძლიერი სენი“, საზოგადოების ყველა ფენას ეხება. ტკივილი, რომელსაც ის სიღარიბის, ავადმყოფობის, გაუნათლებლობის, უმუშევრობისა და დისკრიმინაციის სახით იწვევს, ძალიან ძლიერია.
„ყველა თანასწორუფლებიანად არის შექმნილი“. მშვენიერი სიტყვებია! მაგრამ ძალზე სამწუხაროა, რომ რეალობა სრულიად საწინააღმდეგოა!
[სურათის საავტორო უფლება 3 გვერდზე]
UN PHOTO 152113/SHELLEY ROTNER