Migraine—Wat kan jy daaromtrent doen?
Joyce, ’n lewenslustige kantoorwerker, kyk na die dokument wat sy vashou. Dele van die bladsy lyk skielik leeg. Dan dans ligflitse voor haar oë, en dit word al hoe meer totdat dit sigsaglyne en snaakse geometriese patrone vorm. Binne minute kan Joyce skaars sien. Sy besef wat aan die gebeur is en sluk gou ’n klein kapsule wat juis vir hierdie soort noodgeval bedoel is.
JOYCE ly aan migraine, ’n toestand wat in baie opsigte verskil van ’n gewone hoofpyn. Byvoorbeeld, anders as gewone hoofpyne volg migraines ’n sekere patroon. Ook is die toestand erg genoeg dat die lyer gewone bedrywighede moet staak.
Wat is die simptome van migraine? Dit is ’n kloppende pyn wat dalk net aan een kant van die kop gevoel word. Die lyer kan ook naar begin voel en kan nie skerp lig verdra nie. Die aanval kan ’n paar uur tot ’n paar dae duur.
Hoewel die meeste mense nou en dan spanningshoofpyne kry, ly slegs 1 uit 10 mense aan migraine. Meer vroue as mans is lyers. Party gevalle is erger as ander, maar die meeste slagoffers is elke jaar etlike dae nie by die werk nie. Migraine veroorsaak verlies aan inkomste en kan ’n negatiewe uitwerking hê op ’n mens se gesins- en sosiale lewe. Daarom klassifiseer die Wêreldgesondheidsorganisasie dit onder die 20 vernaamste oorsake van werksongeskiktheid in die wêreld.
Party slagoffers ondervind kort voor ’n migraineaanval simptome soos koue hande, moegheid, hongerte of luimveranderinge. Dan, kort voordat die hoofpyn begin, ondervind die lyer dalk duiseligheid, ’n gesuis in sy ore, ’n prikkelende gevoel op sy vel, dubbelvisie, moeite om te praat of spierswakheid.
Die oorsake van migraine word nie heeltemal verstaan nie, maar daar word gemeen dat dit ’n steurnis van die senuweestelsel is wat bloedvate in die kop aantas. Die kloppende pyn stem blykbaar ooreen met bloed wat deur die aangetaste bloedvate vloei. Die tydskrif Emergency Medicine sê: “Pasiënte wat aan migraine ly, erf ’n besonder sensitiewe senuweestelsel, wat ontwrig kan word deur verskeie dinge in die lewe, soos te min slaap, sterk reuke, reise, maaltye wat oorgeslaan word, stres en veranderinge in hormoonvlakke.” Mense wat migraine kry, kan ook vatbaar wees vir prikkelbare dermsindroom, angsaanvalle en depressie.
Hoe kan jy migraine verlig?
Jy kan nie die senuweestelsel wat jy geërf het, verander nie. Maar jy kan dalk ’n migraineaanval voorkom. Party het ’n dagboek gehou en kon sodoende sien watter soort kosse of omstandighede ’n migraine aanbring.
Elke persoon se geval is anders. Lorraine het agtergekom dat haar migraineaanvalle met haar maandstonde saamgeval het. “Omtrent in die middel van my siklus”, sê sy, “het enige oormatige bedrywigheid of stimulus—harde werk, hitte of koue, harde geraas, selfs kos met baie speserye—’n migraine aangebring. Ek probeer dus om gedurende hierdie tyd kalm te bly en matigheid voor oë te hou.” Joyce, wat al meer as 60 jaar migraineaanvalle kry, sê: “Ek het gevind dat lemoene, pynappels en rooiwyn dadelik ’n migraine aanbring, en daarom vermy ek dit.”
Dit is nie maklik om dinge te identifiseer wat ’n migraine aanbring nie, want dit is gewoonlik ’n kombinasie van faktore wat tot ’n aanval lei. Byvoorbeeld, by een geleentheid kan jy sjokolade eet sonder enige newe-effekte, maar by ’n ander geleentheid gee dit jou ’n migraine, dalk weens nog ’n bydraende faktor.
Selfs as jy nie dinge kan identifiseer of vermy wat jou migraine aanbring nie, is daar ander maniere om die moontlikheid van ’n aanval te verminder. Deskundiges doen aan die hand dat ’n mens sewe dae per week ’n vasgestelde slaappatroon moet volg. As jy naweke later wil slaap, stel hulle voor dat jy die gewone tyd opstaan, ’n paar minute lank iets doen en dan weer in die bed klim. ’n Verandering in die hoeveelheid kafeïen wat ’n mens inneem, kan ’n migraine aanbring; probeer dus om net twee koppies koffie of twee koladrankies per dag te drink. Moenie maaltye oorslaan nie, aangesien hongerte tot ’n migraine kan lei. Dit is nie maklik om stres, wat dikwels tot ’n migraine bydra, te vermy nie, maar jy kan moontlik maniere vind om te ontspan deur byvoorbeeld jou rooster aan te pas, die Bybel te lees of na sagte musiek te luister.
Watter behandeling is daar vir migraine?
’n Verskeidenheid opsies is beskikbaar vir die behandeling van migraine.a Slaap is byvoorbeeld een van die beste hulpmiddels. Voorskrifvrye pynstillers kan genoegsame verligting bring sodat die lyer kan slaap.
In 1993 is triptan-medikasie, ’n nuwe klas voorskrifmedisyne, beskikbaar gestel, spesifiek vir die behandeling van migraine. The Medical Journal of Australia het dit “’n baie groot verbetering in terapie” genoem en bygevoeg: “Die bekendstelling van triptan-medikasie . . . was vir migraine en troshoofpyne byna dieselfde as wat penisillien vir bakteriese infeksies was!”
Migraine is nie lewensgevaarlik nie. Die geneesmiddel vir migraine red dus nie lewens soos die geneesmiddel vir infeksies nie. Nietemin het triptan-medikasie groot verligting gebring vir party wat jare lank gereeld weens migraine buite aksie was. Pasiënte moet nog steeds veranderinge aanbring in die bedrywighede wat vroeër genoem is, maar party migrainelyers het triptan-medikasie wondermiddels genoem.
Maar alle medisyne het voordele en nadele. Wat is die slegte nuus omtrent triptan-medikasie? In die eerste plek kan een triptan-tablet soveel kos soos ’n maaltyd in ’n goeie restaurant, en daarom word dit gewoonlik net voorsien aan diegene wat aan matige tot erge migraine ly. Ook werk triptan-medikasie nie vir almal nie, en party mense het ’n gesondheidstoestand wat dit nie raadsaam maak om dit eens te probeer nie. Hoewel daar tans geen geneesmiddel is vir die fisiese toestand wat migrainelyers erf nie, sê Emergency Medicine: “Danksy die beskikbaarheid van nuwe en verbeterde migrainemedikasie is daar geen rede waarom pasiënte moet aanhou ly nie.”
[Voetnoot]
a Ontwaak! staan nie enige spesifieke behandelingsmetode voor nie. Elkeen moet sy of haar opsies noukeurig oorweeg voordat hy of sy ’n besluit neem.
[Prent op bladsy 23]
Party het ’n dagboek gehou en kon sodoende sien watter soort kosse of omstandighede ’n migraine aanbring
[Prent op bladsy 23]
Sagte musiek kan help om stres te verminder, wat dikwels tot migraine bydra
[Prent op bladsy 23]
Migraine is ’n oorgeërfde siekte wat ’n mens buite aksie stel, maar dokters kan dit dikwels suksesvol behandel