Waarom dit die Groot Eiland genoem word
DEUR ONTWAAK!-MEDEWERKER IN HAWAII
WAT kom by mense op wanneer hulle aan die eilande van Hawaii dink? Dalk wit sandstrande, kristalhelder water, wuiwende kokospalms en warm aande op ’n veranda in die lig van romantiese fakkels. Voeg hierby ’n Polinesiese luau, of feesmaal, met vars pynappel, poi, lomilomi-salm en natuurlik kalua-varkvleis, en die prentjie is byna volledig. Wat meer wil ’n mens hê?
Wel, op Hawaii geniet baie mense meer as dit—veel meer! Om mee te begin, die eiland Hawaii word die Groot Eiland genoem omdat al die ander hoofeilande van die Hawaii-eilande—Oahu, Maui en Kauai—saam kleiner is as die Groot Eiland! Hierdie verbasende eiland beslaan meer as 10- 432 vierkante kilometer en groei nog steeds. Maar later meer hieroor.
Ligging en klimaat
Aangesien dit die suidelikste eiland is, het die Groot Eiland ’n gematigde klimaat. In die toeristegebiede langs die kus is die gemiddelde dagtemperatuur om en by 30 grade Celsius in die somer (Mei tot Oktober) en om en by 21 grade Celsius in die winter (November tot April), en die minimum nagtemperatuur is gewoonlik tussen 15 en 18 grade Celsius. Die Kona-streek, aan die kant van die eiland wat teen die wind beskut is, is meer sonnig, en die Hilo-streek, aan die kant van die eiland wat aan die wind blootgestel is, kry baie meer reën.
Die tropiese klimaat en vrugbare, vulkaniese grond maak dit moontlik om baie vrugte- en groentesoorte te kweek. Daar is ’n oorvloed heerlike mango’s, papajas, lietsjies en ander eksotiese vrugte, sowel as pragtige orgideë en anthuriums. Makadamianeutbome en koffieplante floreer. Kona-koffie is wêreldbekend. Koffieverspreiders van oral stroom na die Kona-koffiefees om die koffie te proe en bestellings te plaas.
Die Groot Eiland het ’n wye verskeidenheid klimaatstreke, onder meer reënwoude, woestyne en toendras. Die reënwoude is aan die oostelike, reënerige deel van die eiland geleë. Baie soorte eksotiese voëls word hier gevind, tesame met boomvarings en verskeie wilde orgideësoorte. Die gemiddelde jaarlikse reënval wissel tussen ongeveer 250 millimeter in die Kona-Kohala-streek tot meer as 2 500 millimeter in die Hilo-streek.
Kilauea—’n aktiewe dog rustige vulkaan
Daar is vyf vulkane op die eiland—Mauna Loa, Mauna Kea, Kilauea, Kohala en Hualalai. Die naam Kilauea beteken letterlik “Baie spuwing”. In 1979 het Kilauea weer ontwaak met ’n skouspelagtige uitbarsting. Sedert 1983 vloei sy rooiwarm lawa byna voortdurend. Dit het drie kusdorpe verwoes, maar het die oppervlak van die eiland met honderde hektare vergroot.
Wanneer die lawa die oseaan met ’n geweldige gedruis en gesis bereik, skep dit yslike stoom- en rookkolomme sowel as wolke en nuwe swartsandstrande. Dit is gewoonlik veilig om Kilauea van naderby te besigtig; daar word dus dikwels daarna verwys as die wêreld se enigste “inry-vulkaan”.
Die rustende vulkaan Mauna Kea is teen 4 205 meter die eiland se hoogste berg en is net ’n bietjie hoër as Mauna Loa, wat 4 169 meter hoog is. Maar as Mauna Kea van sy voet op die seebodem af gemeet word, is dit die hoogste berg in die wêreld en styg dit meer as 9 000 meter bo die oseaanvloer uit. Mauna Loa staan weer daarvoor bekend dat dit die berg met die grootste afmetings ter wêreld is, ’n volume van sowat 40 000 kubieke kilometer!
’n Verskeidenheid toeriste-aantreklikhede
Gedurende die winter sneeu dit dikwels op Mauna Kea, en daarom is sy bynaam, die Wit Berg, heel gepas. Party van die inwoners ski daar, hoewel die rotsagtige hange dit gevaarlik maak. Tans is 13 van die kragtigste teleskope ter wêreld, wat 11 lande verteenwoordig, op die kruin in die Mauna Kea-wetenskapreservaat.
Langs die kusgebiede van die Groot Eiland kan ’n mens aan baie ontspanningsaktiwiteite deelneem. Watersport kan heeljaar geniet word omdat die lug- en seetemperature warm bly. Daar is gewilde wit sandstrande waar vakansieoorde gevind kan word, sowel as afgeleë strande wat net bereik kan word deur stappers en vierwielaangedrewe voertuie.
Die Groot Eiland is in verskeie opsigte waarlik geseënd—wat grootte, ligging, klimaat en landskap betref. Jy sal vind dat die mense daar vriendelik en dierbaar is en dat hulle graag hartlike Hawaise gasvryheid openbaar.
[Kaart op bladsy 16]
(Sien publikasie vir oorspronklike teksuitleg)
NIHAU
KAUAI
HONOLULU
OAHU
MOLOKAI
MAUI
LANAI
KA HOOLAWE
HAWAII
Hilo
Kohala
Mauna Kea
Hualalai
Mauna Loa
Kilauea
[Prent op bladsy 16, 17]
Mauna Kea op die agtergrond
[Foto-erkenning op bladsy 17]
U.S. Geological Survey/Photo by T.J. Takahashi